Collage: beeldscherm, boeken, hand, spotprent, biografieen
 
Het Parlementair Documentatie Centrum van de Universiteit Leiden (PDC UL) ontplooit diverse activiteiten. Een deel hiervan is gericht op het faciliteren van wetenschappelijk onderzoek, een ander deel op het voor een breder publiek ontsluiten van informatie over het reilen en zeilen van parlement en politiek.

Het centrum beheert een aantal grote, unieke, databestanden. Hiermee faciliteert het vooral wetenschappers die onderzoek doen naar het functioneren van het Nederlandse parlement. Als beheerder stelt PDC UL zich actief en naar buiten gericht op. Het centrum bevordert bijvoorbeeld het koppelen van eigen gegevensbestanden met bronnen van derden. Een aantal bestanden wordt zonodig dagelijks geactualiseerd.

biografisch archief

In dit digitale archief zijn op systematische wijze biografische gegevens vastgelegd die betrekking hebben op alle personen die sinds 1796 een rol speelden (of nog spelen) in de Nederlandse politiek. De omvang en volledigheid maken het archief tot een nationaal en internationaal gezien uniek bestand.

Het archief was aanvankelijk vooral bedoeld voor wetenschappelijk onderzoek maar de meeste gegevens zijn ook beschikbaar en geschikt voor niet-wetenschappers, zoals voorlichters, journalisten, partijfunctionarissen en individuele belangstellenden.

Het biografisch archief is deels ontsloten via de website Parlement&Politiek.

Lees hier verder

parlementaire activiteiten, databestand

In de jaren 1963-1986 bouwde het Parlementair Documentatie Centrum een bestand op van parlementaire activiteiten. Het betreft zowel wetgevende activiteiten (behandeling wetsvoorstellen, recht van amendement, recht van initiatief) als activiteiten op het gebied van controle (recht van enquête, vragenrecht). Ook over moties en interpellaties werden gegevens verzameld. Sommige deelbestanden omvatten een ruimere periode dan de jaren 1963-1986.

Met behulp van deze bestanden kan het functioneren van parlement en regering wetenschappelijk worden geanalyseerd. Het bestand was de basis voor het onderzoek van dr. G. Visscher naar parlementaire invloed op wetgeving. Ook tal van andere studies maakten gebruik van dit archief.

De gegevens zijn deels in gecodeerde vorm en deels in tekst opgenomen. Bij het coderen van amendementen werd bijvoorbeeld aangegeven wie de indiener was, tot welke partij die behoorde, op welk wetsvoorstel het amendement betrekking had en wat het resultaat was.

Het archief is thans gesloten en zeer beperkt beschikbaar voor derden.

Nu parlementaire stukken digitaal beschikbaar komen en het verzamelen van gegevens derhalve minder tijdrovend zal zijn, wil PDC UL dit type onderzoek weer nieuw leven inblazen.

constitutionele activiteiten, databestand

PDC-UL beheert een digitaal bestand met bijna 5.000 artikelen uit de Nederlandse constitutionele geschiedenis. Hiermee kunnen alle Nederlandse Grondwetten en Grondwetswijzigingen van 1798 tot vandaag ontsloten worden. Alle artikelen zijn voorzien van betekenisvolle titels, en zijn gekoppeld aan het corresponderend artikel uit de vorige grondwetversie waardoor verticale verbanden gelegd kunnen worden.

Het constitutionele bestand bevat 'per artikel' voor de Nederlandse grondwetsartikelen van 1814 en 1815 de officiële toelichtingen uit het Staatsblad en de Staatscourant. Aan verdere uitbreidingen van dit bestand wordt gewerkt.

Deze activiteiten worden gepubliceerd via de website www.denederlandsegrondwet.nl

spotprentenarchief

Deze deels gedigitaliseerde verzameling omvat circa 10.000 politieke karikaturen uit Nederlandse tijdschriften en kranten. De verzameling bestaat uit karikaturen uit week- en maandbladen als 'Nederlandsche Spectator, 'Uilenspiegel, 'De Notenkraker', de 'Houten Pomp', 'De (groene) Amsterdammer' en 'de Haagse Post'.

Daarnaast bestaat de collectie uit spotprenten die in dagbladen (Het Vrije Volk, de Volkskrant, NRC Handelsblad, Trouw, Algemeen Dagblad) zijn verschenen.

De verzameling omvat tekeningen van onder anderen Louis Rademaker, Jordaan, Albert Hahn, Opland, Frits Behrendt, Eppo Doeve, Frits Müller, Boost, Tom (Janssen), Peter van Straaten, Jos Collignon en Joep Bertrams.

Voor het opslaan en ontsluiten van prenten en foto's wordt gebruik gemaakt van een door PDC Informatie Architectuur ontwikkelde multimedia database die bij uitstek geschikt is om via internet te raadplegen.

Vooralsnog is dit archief alleen beschikbaar voor wetenschappelijke doeleinden.

universitaire instituten

Gestimuleerd door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de voorzitter van de VSNU hebben de drie universitaire instituten in Nederland die zich expliciet richten op de politieke geschiedenis in het algemeen en op die van het Nederlandse parlement en de Nederlandse politieke partijen in het bijzonder, in 2005 als eerste stap een samenwerkingsconvenant gesloten. Het betreft het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis (CPG) van de Radboud Universiteit Nijmegen, het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen en het Parlementair Documentatie Centrum (PDC) Universiteit Leiden.

Met de samenwerking willen de centra het wetenschappelijk onderzoek naar, en de informatievoorziening over de Nederlandse politiek en de Nederlandse politieke geschiedenis zoveel mogelijk bevorderen.

Montesquieu Instituut

In het voorjaar 2007 hebben de bovengenoemde centra, samen met de Campus Den Haag Universiteit Leiden en de Capaciteitsgroep Publiekrecht van de Universiteit Maastricht, het Montesquieu Instituut opgericht: het Centrum voor Europese Parlementaire Geschiedenis en Constitutionele Ontwikkeling.

Dit centrum richt zich zowel op een betrouwbaar geachte informatievoorziening als op onderzoek en onderwijs op het gebied van de nationale, Europese en vergelijkende parlementaire geschiedenis en constitutionele ontwikkeling.

Het Montesquieu Instituut is een multifunctioneel centrum voor vergelijkend onderzoek, onderwijs, dialoog en debat. Het ondersteunt de dragers van democratie. Het staat ten dienste van studenten en specifieke doelgroepen, zoals parlementariërs en andere politici, ambtenaren, docenten, journalisten, bestuurders en belangenbehartigers. In 2008 start het zijn programma's: wetenschappelijk onderzoek, permanente leertrajecten, symposia en seminars, opfriscursussen en kennisuitwisselingsprogramma's.

Het instituut werkt samen met andere wetenschappelijke instellingen in Europa aan onderzoek en onderwijs in de parlementaire geschiedenis, de politieke cultuur en de politieke verhoudingen en ontwikkelingen in de EU-lidstaten én de Europese Unie. Het moet uitgroeien tot een ontmoetingsplaats voor onderzoekers uit heel Europa.

Het Montesquieu Instituut zal daarnaast op internet kennis over de staatkundige inrichting van Nederland en de Europese Unie tijdig en hanteerbaar onder handbereik brengen van bestuurders, journalisten, politici en belangstellende burgers.

Voor meer informatie kunt u kijken op de website van het Montesquieu Instituut.

Stichting Biografisch Portaal van Nederland

PDC UL participeert in de in 2010 opgerichte Stichting Biografisch Portaal van Nederland. De Stichting beoogt het opbouwen, ontwikkelen en onderhouden van een zo volledig mogelijke website met biografische informatie over personen die een rol hebben gespeeld in of een bijdrage hebben geleverd aan de geschiedenis van Nederland. In dit verband werken tien wetenschappelijke en culturele instellingen die beschikken over biografische collecties nauw samen.

Inmiddels is een eerste versie van de website Biografisch Portaal voor publiek geopend.

archieven

Sinds 2002 onderhouden het Nationaal Archief en PDC UL gezamenlijk de "Digitale zoekgids archieven van de bewindslieden" op internet.

Via deze gids worden de vindplaatsen van archieven over Nederlandse bewindslieden (ministers en staatssecretarissen) sinds 1798 ontsloten. Bij ieder persoon zijn biografische gegevens opvraagbaar. In de gids zijn van ongeveer 300 personen 450 archieven beschreven.

In de zoekgids worden per archief vermeld: de vindplaats, omvang, periode, toegangen, eventuele beperkingen op de openbaarheid en een korte toelichting over de aard en inhoud van het materiaal.

Er kan gezocht worden op naam van de bewindspersoon of premier, ministerie, politieke stroming en periode.

andere instituten

In 2006 zijn contacten gelegd met de Koninklijke Bibliotheek (KB) en het Instituut voor Nederlandse Geschiedenis (ING) over (mogelijke) samenwerking op projectbasis. Het betreft respectievelijk de digitalisering van de Handelingen en het ontsluiten van informatie over de Bataafs-Franse tijd.

De speelruimte van de Nederlandse overheid en het parlement wordt voor een belangrijk deel bepaald door Europa. Dit staat los van het al dan niet aannemen van een 'Europese Grondwet'. Het probleem is dat dit nog onvoldoende onderkend wordt en er onvoldoende kennis wordt opgebouwd over de werking en de activiteiten van 'Europa'. Mede hierdoor komt informatie vaak te laat beschikbaar, wordt zij niet in de juiste context geplaatst en worden kansen gemist.

In het verlengde van de eerdere onderzoeken van PDC UL naar de activiteiten van het Nederlandse parlement, richt het centrum zich nu op het in een vroeg stadium signaleren en volgen van Europese beleidsvorming en (naderende) regelgeving alsmede op het verbeteren van de informatievoorziening over de Europese context waarbinnen Nederland opereert.

Als eerste proef nam PDC UL in samenwerking met hoogleraar A. Brenninkmeijer het initiatief voor een website met objectieve, toegankelijke, informatie en achtergronden over (het proces naar) de Europese Grondwet.

Dit initiatief leidde later tot samenwerking met o.a. het Nederlands bureau van het Europees Parlement en met de Vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland.

Uit deze samenwerking is onlangs de website Europa Nu ontstaan. Met deze site willen de initiatiefnemers de burger in staat stellen een onafhankelijk oordeel te vormen over hoe Brussel invloed heeft op ons leven. Daarbij wil de site de voors én tegens van de Europese initiatieven laten zien om zo de burgers zicht te geven op de dilemma's waar Europa voor wordt gesteld.

PDC UL is initiatiefnemer van een aantal projecten die gericht zijn op het via internet ontsluiten van informatie voor een brede doelgroep. Het centrum geeft hiermee invulling aan zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid.

parlement en politiek

De Eerste en Tweede Kamer zijn actief in het toegankelijk(er) maken van de informatie die in hun organisaties omgaat. De focus ligt hierbij vooral op de 'politiek van de dag'. Hiernaast is echter een grote behoefte gebleken aan onafhankelijke informatie die heden en verleden met elkaar verbindt, duidelijk maakt hoe de politiek 'werkt' en die trends en patronen herkenbaar maakt.

Deze aanvullende informatie biedt PDC UL via haar succesvolle website Parlement&Politiek.

politiek compendium

Het "Compendium voor politiek en samenleving in Nederland" werd tot enkele jaren geleden uitgegeven als losbladig standaardwerk. Nadat de uitgave stopte dreigde deze alom gerespecteerde publicatie zijn waarde te verliezen.

Op initiatief van PDC UL is de laatste editie van deze uitgave geschikt gemaakt voor vrije publicatie op het internet voor iedereen die geïnteresseerd is in het vakgebied. Vooralsnog betreft dit alleen het deel over politiek.

In samenwerking met de kernredactie wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn om de informatie up-to-date te houden.

Op basis van bestanden van het PDC zijn proefschriften verschenen over de samenstelling van de Tweede Kamer, over de wetgevende activiteiten in de periode 1963-1986 en over de samenstelling en de betekenis van de Eerste Kamer.

Als vervolg op de studie over de maatschappelijke herkomst van Tweede Kamerleden zijn twee publicaties verschenen. In 1989 in de 'Cramer-bundel' ("Tussen Nieuwspoort en Binnenhof") en in 2004 in het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis. Medewerkers van PDC UL publiceerden ook artikelen in andere jaargangen van deze jaarboeken, onder meer over de Eerste Kamer in de periode 1815-1849 en over staatkundige vernieuwing.

Daarnaast verschijnen regelmatig artikelen in dagbladen (Trouw, Staatscourant) en tijdschriften (Tijdschrift voor Openbaar Bestuur) over onderwerpen op het gebied van parlementaire geschiedenis en staatkunde.

Verder werden gegevens van PDC UL gebruikt bij dissertaties over de Commissarissen van de Koningin, over de perceptie van kiezers over stemgedrag in het parlement, en over politiek gedrag van vrouwen en mannen (1918-1988). PDC UL werkte mee aan gedenkboeken over de Algemene Rekenkamer, het Kabinet van de Koningin, de Eerste Kamer en het ministerie van Algemene Zaken.