Collage: beeldscherm, boeken, hand, spotprent, biografieen
 
foto Mr. C.Th. van Deventervergrootglas Vooraanstaand liberaal koloniaal publicist en politicus. Maakte na een korte carriŤre als Indisch rechterlijk ambtenaar fortuin als advocaat in Semarang. Na zijn terugkeer in Nederland in 1897 publicist. Werd vooral bekend als schrijver van het 'Eereschuld-artikel' over de Nederlandse koloniale politiek. Stelde dat Nederland een 'ereschuld' had jegens Nederlands-IndiŽ van bijna 190 miljoen gulden. Er bestond volgens hem een zedelijke plicht die schuld te voldoen in de vorm van openbare werken (spoorwegen, irrigatie) om zo Nederlands-IndiŽ op te voeden. Was daarmee een belangrijk ideoloog van de Ethische politiek. Tweede Kamerlid voor een Amsterdams district en daarna door de Friese Staten gekozen tot senator. Vanaf 1913 tot zijn dood weer Tweede Kamerlid. Als spreker niet erg boeiend. Erudiet, kunstzinnig, maar geen groot letterkundige.

VDB
in de periode 1905-1915: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer

Conrad Theodor

geboorteplaats en -datum
Dordrecht, 29 september 1857

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 27 september 1915

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

stroming(en)
radikaal-liberaal

partij(en)
VDB (Vrijzinnig-Democratische Bond), vanaf 1901

  • griffier Raad van Justitie te Ambon (Ned.-IndiŽ), van 1880 tot 1893 
  • lid Raad van Justitie te Semarang (Ned.-IndiŽ), van 1883 tot 1885 
  • advocaat, advocatenkantoor "Sloet van Hagensdorp" te Semarang (Ned.-IndiŽ), van 1885 tot 1897 (compagnon was o.a. Th.P. Pleyte) 
  • lid gemeenteraad van Semarang (Ned.-IndiŽ), vanaf 1885 
  • verlof te Nederland, 1888 
  • verlof te Nederland, 1894 
  • publicist, vanaf 1897 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1905 tot 21 september 1909 (voor het kiesdistrict Amsterdam IX) 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1911 tot 16 september 1913 (voor Friesland) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1913 tot 27 september 1915 (voor het kiesdistrict Assen) 

  • lid bestuur Indisch Genootschap 
  • redacteur tijdschrift "De Gids" 
  • publicist "Neerlandia" 
  • publicist "De Indische Gids" 
  • publicist "Sociaal Weekblad" 
  • publicist "Vragen des Tijds" 
  • publicist "Land en Volk" 
  • lid Institute Colonial te Parijs 
  • lid bestuur Anti-Opiumbond, omstreeks 1914 
  • lid Centrale Commissie voor de Statistiek, omstreeks 1915 

voortgezet onderwijs
  • Hogere Burgerschool te Dordrecht 

hoger beroepsonderwijs
  • opleiding voor Indisch ambtenaar (grootambtenaarsexamen), School voor Indische Taal-, Land- en Volkenkunde, tot 1880 

academische studie
  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 28 september 1875 tot 20 september 1879 

als parlementariŽr
  • Was koloniaal-woordvoerder van de VDB in de Tweede Kamer 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1907 met Ketelaar, Nolting en Treub tot de minderheid van zijn fractie, die tegen de begroting van Oorlog stemde. De verwerping van de begroting leidde tot de val van het kabinet. 
  • Stemde in 1912 als Eerste Kamerlid tegen de ontwerp-Radenwet, -Ziektewet en -Invaliditeitswet van Talma 
  • Stemde in 1914 als enige van zijn fractie vůůr de ontwerp-Leningwet van Treub 

algemeen
  • Keerde zich tegen het vrije ondernemerschap in Nederlands-IndiŽ en bepleitte scheiding van de Nederlandse en Indische financiŽn 
  • Voorstander van een zich tot meer zelfstandigheid ontwikkelend Nederlands-IndiŽ 

uit de privťsfeer
  • Neef van de schrijver van C.D. Busken Huet 
  • Publiceerde in Nederlands-IndiŽ onder meer over Wagner 
  • Oprichter van het Kartini-Fonds ten behoeve van meisjesscholen op Java 
  • Na zijn dood werd de Van Deventer-stichting opgericht (financiering meisjes-onderwijs) 
  • Zijn vader was conrector van het gymnasium en directeur van de HBS te Dordrecht (1865) 

verkiezingen
  • Versloeg in 1905 H. Bijleveld (arp) na herstemming 
  • Werd in 1909 in het district Amsterdam IX in de eerste stemmingsronde verslagen door W.H. Vliegen (sdap) en T. de Vries (arp) 
  • Versloeg in 1913 in het district Assen A. van der Heide (sdap) 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Nederlands-IndiŽ, tot 1897 
  • Amsterdam, van 1897 tot 1898 
  • 's-Gravenhage, vanaf 1898 
  • 's-Gravenhage, Surinamestraat 20, omstreeks 1912 tot 27 september 1915 

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

relevante buitenlandse reizen
reis naar Java, 1912

verenigingen, sociŽteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden

publicaties
  • "Zijn naar de grondwet onze koloniŽn deelen des Rijks?" (dissertatie, 1879) 
  • "Overzicht van den economische toestand der Inlandsche bevolking van Java en Madoera" (rapport, 1904) 

literatuur/documentatie
  • H.Th. Colenbrander, J.E. Stokvis, "Leven en arbeid van mr. C.Th. van Deventer", 3 dln. (1916-1917) 
  • Levensbericht door R.C. Bakhuizen van den Brink, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1916/17, 108 
  • W.A. van Goudoever, "mr. C.Th. van Deventer, een late roeping",in: IndonesiŽ. Tweemaandelijks tijdschrift gewijd aan IndonesiŽ en verwant cultuurgebied, 10 (1957) 
  • F.G.P. Jaquet, "Deventer, Conrad Theodor van (1857-1915), in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 137 
  • Onze Afgevaardigden, 1905, 1913 

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

publicaties over en van letterkundigen
gegevens uit de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Schiedam, 28 juli 1880

echtgeno(o)t(e)/partner
E.M.L. Maas, Elisabeth Maria Louise (Betsy)

kinderen
kinderloos

vader
Dr. Ch.J. van Deventer, Christiaan Julius

geboorteplaats en/of -datum
Amersfoort, 10 september 1824

moeder
A.M. Busken Huet, Anna Maria

geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage (omstreeks 1833)